De evolutie van WhatsApp fraude

Gepubliceerd op 27 april 2022 om 08:30

Bij Whatsapp-fraude benaderen criminelen slachtoffers via WhatsApp en doen zij zich voor als een familielid in geldnood. Bellen naar het betreffende nummer ontmaskert de oplichter al snel, maar wat als deze straks kan opnemen met een perfect nagemaakte stem?

Volgens de Fraudehelpdesk is WhatsApp-fraude nog altijd een groot probleem. Zo kwamen er in 2021 meer dan 8000 meldingen binnen bij het meldpunt. Meer dan de helft van de slachtoffers is boven de 50 jaar. Nieuwe technologie maakt het straks nog lastiger om oplichters te herkennen.

VIN-fraude

De 62-jarige Yvonne uit ‘s-Hertogenbosch kan er over meepraten. Zij werd in januari 2022 slachtoffer van een crimineel die zich voordeed als haar zoon. “Ik kreeg een appje dat hij een nieuw nummer heeft en ik de oude kon verwijderen. Ik zocht er niets achter, maar na een tijdje vroeg hij om 1800 euro voor te schieten.” Yvonne probeerde nog te bellen, maar er werd niet opgenomen. “Toen heb ik in het moment toch maar het geld overgemaakt, omdat het een dringende rekening was en hij anders in de problemen zou komen.”

Dat criminelen 50-plussers als Yvonne benaderen, is geen toeval. “Deze mensen vormen voor oplichters een aantrekkelijke doelgroep”, zegt Tanya Wijngaarde van de Fraudehelpdesk. “Ze hebben vaak volwassen kinderen én spaargeld op de bank. De WhatsApp-oplichters azen met name op mensen tussen de 55 en 65 jaar.”

Sinds de eerste meldingen over WhatsApp-fraude in 2016 binnenkomen, is er veel veranderd. “In het begin verzamelden criminelen een profielfoto en persoonlijke gegevens via openbare Facebook-profielen”, vertelt Wijngaarde. “Die moeite doen ze nu niet meer, want vaak lukt het zonder foto ook gewoon. Aanvullende persoonlijke gegevens halen ze simpelweg uit datalekken die ze kopen op de digitale zwarte markt.”

Nieuwe technologie

De technologie die criminelen gebruiken staat ook niet stil. De Fraudehelpdesk krijgt in 2020 de 1e meldingen binnen over kinderen die worden gebeld door een onbekend nummer om de stem op te nemen. Oplichters gebruiken die korte stemopname van het kind dan wanneer het slachtoffer naar het nieuwe nummer belt, zodat bijvoorbeeld de voicemail echt lijkt.

Deepfakes

Wijngaarde vreest dat een crimineel in de toekomst die moeite niet eens meer hoeft te doen dankzij de zogenaamde deepfakes. Dit zijn door de computer gemaakte videobeelden of geluiden die bijna niet van echt te onderscheiden zijn. In het filmpje hieronder is een deepfake video gemaakt van Ferd Grapperhaus.

“Zo’n nepvideo lijkt ingewikkeld, maar een willekeurig persoon met internet kan in enkele minuten een deepfake maken”, zegt Parya Lotfi. Lotfi is de oprichter van DuckDuckGoose, een bedrijf dat zich bezighoudt met het bestrijden van deepfakes. Niet alleen videomateriaal is mogelijk, maar ook nepstemmen.

Geluidskwaliteit mag slecht zijn

“Er zijn programma’s die maar 5 seconden aan audio nodig hebben om een stem na te maken”, vertelt Lotfi. “Het resultaat klinkt nu nog een beetje robotachtig, maar het voordeel van audio is dat de geluidskwaliteit slecht mag zijn. De beller kan zeggen dat de verbinding slecht is en toch overtuigend genoeg overkomen.”

Lotfi voert opdrachten uit voor zowel bedrijven als forensische afdelingen. Ze vangt voorlopig nog geen signalen op dat gewone burgers risico lopen van deze vorm van oplichting. “We zien deepfakes vooral opduiken bij grotere vergrijpen, bijvoorbeeld identiteitsfraude in de bankensector. Huis-tuin-en-keuken criminelen lijken het nog niet ontdekt te hebben.”

“We hebben nog geen meldingen van fraude gepleegd met deepfakes, maar we zijn op onze hoede hiervoor”, zegt Wijngaarde. “Niemand kan in de toekomst kijken, maar het kan nooit kwaad om nu al alert te zijn.”

Bron: duckduckgoose.ai, fraudehelpdesk.nl, maxvandaag.nl

 

Heeft u tips of verdachte activiteiten gezien online? Neem dan contact op met Cybercrimeinfo.

‘Samen digitaal oké met het A B C’

Om de kans te verkleinen dat u slachtoffer wordt van digitale criminaliteit, is belangrijk om wanneer u digitaal gaat, de standaard regels van de ABC in acht neemt: De ABC methode staat voor:

= alert blijven

  • Te mooi om waar te zijn, is niet oké
  • Blijf op de hoogte
  • Klik nooit zomaar op een link

B = bescherm jezelf

  • Blijf up-to-date met updates
  • Gebruik sterke wachtwoorden
  • Gebruik actuele anti-virus programma’s
  • Maak offline back-up’s

C = check altijd

  • Vertrouw je het niet, verbreek het contact
  • Check de contactgegevens van de afzender

 

Meer info over ABC en downloads

Meer WhatsApp fraude nieuws

Gevangenisstraf voor vriend-in-nood cybercrimineel

De rechtbank van Arnhem heeft een 28-jarige man veroordeeld voor oplichtingspraktijken via WhatsApp. Hij deed zich voor als een ander om in deze hoedanigheid geld te vragen van zijn slachtoffers. Gezien de ernst van de misdrijven, legt de rechtbank de man een gevangenisstraf op van twee jaar, waarvan een half jaar voorwaardelijk. Daarnaast moet hij zijn slachtoffers ruim 14.000 euro terugbetalen.

Lees meer »

2,5 jaar gevangenis voor WhatsApp fraude

Twee 28-jarige mannen uit Deventer zijn door de rechtbank Overijssel veroordeeld voor grootschalige oplichting via WhatsApp en het witwassen van op die manier afhandig gemaakt geld. Ook maakten ze zich schuldig aan computervredebreuk.

Lees meer »

Dit is het verhaal van een man die zijn dochter wilde helpen

Op een avond in het voorjaar van 2020 krijgt de 72-jarige Dirk uit Utrecht een berichtje van zijn dochter (43 jaar). ‘Hoe gaat het?’ Een WhatsApp berichtje zoals wel vaker. Vader en dochter appen een tijdje heen en weer. “Er was eigenlijk niks geks aan de hand. Ook niet toen ze om hulp vroeg”, vertelt Dirk. Maar wat hij dan nog niet weet, is dat hij eigenlijk met een crimineel aan het appen is…

Lees meer »

De evolutie van WhatsApp fraude

Bij Whatsapp-fraude benaderen criminelen slachtoffers via WhatsApp en doen zij zich voor als een familielid in geldnood. Bellen naar het betreffende nummer ontmaskert de oplichter al snel, maar wat als deze straks kan opnemen met een perfect nagemaakte stem?

Lees meer »

Aanhouding 20 jarige te koppelen aan meer dan 100 cybercrime zaken

Met de aanhouding van een 20-jarige man uit Den Haag denkt de recherche meer dan honderd oplichtingszaken te hebben opgelost. Er is tussen 26 november 2020 en 21 september 2021 bijna 30.000 euro gestolen van rekeningen van slachtoffers via de zogenoemde Tikkie-fraude en 1 cent-methode. De verdachte wordt vrijdag 19 november voorgeleid bij de rechter-commissaris.

Lees meer »

WhatsApp fraude komt veelvuldig voor in Nederland

WhatsApp fraude bestaat nog niet als zelfstandige fraudevorm in de slachtoffer enquêtes. Dus het zicht op het slachtofferschap daarvan is beperkt. De Haagse Hogeschool heeft nu in samenwerking met I&O Research de omvang en gevolgen voor slachtoffers in kaart gebracht. 15 procent van de bevolking komt ermee in aanraking. Het treft vooral ouderen.

Lees meer »

"In België en Duitsland is de verkoop van anonieme simkaarten verboden, in Nederland niet"

De verkrijgbaarheid van anonieme simkaarten hindert de aanpak van WhatsApp fraude, aldus de politie, die stelt dat een verbod zou helpen. Daarnaast ziet de politie graag dat WhatsApp het overnemen van accounts lastiger maakt. Criminelen wisten vorig jaar meer dan 13 miljoen euro via WhatsApp fraude stelen. De politie ontving vorig jaar ruim 25.000 aangiften van WhatsApp fraude, terwijl het er in 2019 nog 650 waren. In 2018 telde de politie nog 250 incidenten.

Lees meer »

«